Η κατανάλωση ενεργειακών ποτών έχει αυξηθεί σημαντικά μεταξύ εφήβων και νεαρών αθλητών τα τελευταία χρόνια. Παρά τις διαφημιστικές υποσχέσεις για ενίσχυση της απόδοσης και της συγκέντρωσης, η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι η χρήση τους ενέχει σημαντικούς κινδύνους, ιδιαίτερα για νέους αθλητές αντοχής όπως οι κολυμβητές.
Υπερβολική πρόσληψη καφεΐνης
Τα ενεργειακά ποτά συχνά περιέχουν ποσότητες καφεΐνης που ξεπερνούν τα ασφαλή επίπεδα για εφήβους. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO, 2014) έχει προειδοποιήσει ότι η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης σε νέους μπορεί να προκαλέσει:
-
αυξημένο καρδιακό ρυθμό και αρρυθμίες,
-
υπέρταση,
-
νευρικότητα, άγχος και διαταραχές ύπνου.
Υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη
Η περιεκτικότητα σε ζάχαρη φτάνει συχνά τα 30–50 γραμμάρια ανά κουτάκι. Αυτό συνδέεται με:
-
ταχεία αύξηση και απότομη πτώση της γλυκόζης στο αίμα, οδηγώντας σε κόπωση (Seifert et al., Pediatrics, 2011),
-
αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας και μεταβολικών διαταραχών,
-
στοματική υγεία (τερηδόνα, διάβρωση σμάλτου).
Αφυδάτωση και ηλεκτρολυτικές διαταραχές
Η καφεΐνη έχει διουρητική δράση, κάτι που μπορεί να επιδεινώσει την αφυδάτωση κατά την άσκηση. Για τους κολυμβητές, η ανεπαρκής ενυδάτωση σχετίζεται με μείωση της αντοχής, αυξημένη πιθανότητα μυϊκών κραμπών και χαμηλότερη απόδοση (Ganio et al., J Strength Cond Res, 2011).
Συνδυασμός διεγερτικών ουσιών
Πολλά ενεργειακά ποτά περιέχουν επιπλέον συστατικά όπως ταυρίνη, γκουαρανά και L-καρνιτίνη. Η συγχορήγηση με καφεΐνη ενισχύει τις διεγερτικές ιδιότητες, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων (Higgins et al., Mayo Clin Proc, 2010).
Ψυχολογικές επιπτώσεις
Έρευνες έχουν δείξει ότι η συχνή κατανάλωση ενεργειακών ποτών σε εφήβους σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, διαταραχές ύπνου και μειωμένη σχολική απόδοση (Richards & Smith, J Nutr Educ Behav, 2016).
Συμπέρασμα
Παρά την εικόνα που καλλιεργούν οι εταιρείες, τα ενεργειακά ποτά δεν αποτελούν ασφαλή ή αποτελεσματικό τρόπο βελτίωσης της αθλητικής απόδοσης στους νέους. Για τους νεαρούς κολυμβητές, η ισορροπημένη διατροφή, η σωστή ενυδάτωση και ο ποιοτικός ύπνος παραμένουν οι βασικοί παράγοντες για την ανάπτυξη και την επίδοση.
Η επιστημονική τεκμηρίωση δείχνει ξεκάθαρα ότι τα ενεργειακά ποτά όχι μόνο δεν βοηθούν, αλλά μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία και την αθλητική πορεία των παιδιών και εφήβων.
