Το Relative Energy Deficiency in Sport (REDs) αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό σύνδρομο που προκύπτει απόχρόνια χαμηλή ενεργειακή διαθεσιμότητα (Low Energy Availability – LEA). Η κατάσταση αυτή επηρεάζει αρνητικά την υγεία, την ανάπτυξη και την αθλητική απόδοση. Η κολύμβηση, ως άθλημα υψηλού προπονητικού όγκου και αυξημένων ενεργειακών απαιτήσεων, παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης REDs, ιδιαίτερα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες αθλητές.
Εισαγωγή
Το REDs εισήχθη από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή για να περιγράψει τις συστηματικές επιπτώσεις της ανεπαρκούς ενεργειακής πρόσληψης στους αθλητές, επεκτείνοντας το αρχικό μοντέλο της Γυναικείας Αθλητικής Τριάδας. Η κατάσταση αφορά και τα δύο φύλα και σχετίζεται με μειωμένη ικανότητα του οργανισμού να υποστηρίξει τόσο την προπόνηση όσο και τις βασικές φυσιολογικές λειτουργίες.
Στην κολύμβηση, ο συνδυασμός υψηλού προπονητικού όγκου, πρώιμης εξειδίκευσης και συχνά ανεπαρκούς διατροφικής εκπαίδευσης αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης χαμηλής ενεργειακής διαθεσιμότητας.
Ορισμός της Χαμηλής Ενεργειακής Διαθεσιμότητας
Η ενεργειακή διαθεσιμότητα ορίζεται ως η ενέργεια που απομένει για τις βασικές φυσιολογικές λειτουργίες μετά την αφαίρεση της ενέργειας που δαπανάται στην άσκηση. Χαμηλή ενεργειακή διαθεσιμότητα παρατηρείται όταν η ενεργειακή πρόσληψη δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες προπόνησης, ανάπτυξης και αποκατάστασης.
Η κατάσταση μπορεί να είναι ακούσια, λόγω υποεκτίμησης των αναγκών, ή σκόπιμη, μέσω περιοριστικών διατροφικών πρακτικών.
Παθοφυσιολογία του REDs
Η χρόνια χαμηλή ενεργειακή διαθεσιμότητα οδηγεί σε προσαρμογές που στοχεύουν στη διατήρηση της επιβίωσης, με τίμημα τη μείωση της φυσιολογικής λειτουργικότητας. Παρατηρούνται μεταβολικές και ορμονικές διαταραχές, καταστολή της αναπαραγωγικής λειτουργίας, μειωμένη οστική αναδόμηση και εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Στους εφήβους, οι επιπτώσεις αυτές είναι ιδιαίτερα σοβαρές καθώς επηρεάζουν την ανάπτυξη και την ωρίμανση.
Επιπτώσεις στην υγεία
Το REDs σχετίζεται με μειωμένη οστική πυκνότητα, αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων κόπωσης, διαταραχές εμμήνου ρύσεως στις αθλήτριες, μειωμένα επίπεδα τεστοστερόνης στους άνδρες, αυξημένη συχνότητα λοιμώξεων και ψυχολογικές διαταραχές όπως κόπωση και μειωμένη συγκέντρωση.
Επιπτώσεις στην αθλητική απόδοση
Η ανεπαρκής ενεργειακή διαθεσιμότητα οδηγεί σε μειωμένη αντοχή, δύναμη, προπονητική προσαρμογή και αποκατάσταση. Παρατηρείται αυξημένος κίνδυνος τραυματισμών και πτώση της αγωνιστικής απόδοσης.
REDs σε εφήβους κολυμβητές
Οι έφηβοι κολυμβητές αποτελούν ομάδα υψηλού κινδύνου λόγω αυξημένων ενεργειακών αναγκών, υψηλού προπονητικού φορτίου και περιορισμένης διατροφικής αυτονομίας.
Ρόλος της αθλητικής διατροφής
Η αθλητική διατροφική υποστήριξη στοχεύει στη διασφάλιση επαρκούς ενεργειακής διαθεσιμότητας, στη σωστή κατανομή της ενέργειας εντός της ημέρας και στη βελτιστοποίηση της αποκατάστασης.
Συμπέρασμα
Το REDs αποτελεί σοβαρή απειλή για την υγεία και τη μακροχρόνια αθλητική εξέλιξη των κολυμβητών. Η πρόληψη μέσω επαρκούς ενεργειακής πρόσληψης και διατροφικής εκπαίδευσης είναι απαραίτητη.
Διαιτολόγοι-Διατροφολόγοι:
Παπαδιά Ναυσικά
Μουρελάτος Βασίλης
